سەھىھ ھەدىسلەر توپلىمى 4

د. سۇلايمان ئىبنى دۇرەيئ ئازىمى سەھىھ ھەدىسلەر (كتاب السنة) 4. جىلد (3410 – ھەدىستىن 4141 – ھەدىسكىچە) سۇتۇق بۇغراخان مائارىپ نەشرىياتى 2013 - يىلسەھىھ ھەدىسلەر (كتاب السنة) مۇئەللىپ: د. سۇلايمان ئىبنى دۇرەيئ ئازىمى تەرجىمە قىلغۇچى: مۆمىنجان سىدىق ئابدۇسالام تەكلىماكان مۇھەررىرى: ھىلال مۆمىنجان سىدىق كوررېكتورى: ھىلال مۆمىنجان سىدىق بەتچىك: ئىبراھىم بۇغرا ئالاقىلىشىش ئادرىسى Ördek Kasap Mah. Millet Cad Gülşen Apt No:108 D: 5 Çapa - Fatih/ İstanbul/Türkiye Tel:0090-212-5232877 E- mail: info@maarip.org / www: istiqlaltv.com سەھىھ ھەدىسلەر قولىڭىزدىكى بۇ كىتاب تۆۋەندىكى ھەدىس مەنبە كىتابلىرىدىن تاللاپ ئېلىنغان سەھىھ ھەدىسلەرنى دىققىتىڭىزگە سۇنىدۇ. ئۇ ئاساسەن پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ سۈننىتىدە بايان قىلىنغان سەھىھ ھەدىسلەرنىڭ يىغىندىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولۇپ، ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا نىسبەتەن سەھىھ ھەدىسلەر بۇ قەدەر تەپسىلىي بايان قىلىنغان تۇنجى تەرجىمە ئەسەر ھېسابلىنىدۇ. شۇڭا، قولىڭىزدىكى بۇ ئەسەر كەڭ ئوقۇرمەنلەرنىڭ سەھىھ ھەدىسكە بولغان چەكسىز تەشنالىقىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە قاندۇرغۇسى ئىنشائاللاھ: 1ـ صحيح البخاري 2ـ صحيح مسلم 3ـ سنن أبي داود 4ـ سنن الترمذي 5ـ سنن النسائي 6ـ سنن ابن ماجة 7ـ مسند أحمد 8ـ مستدرك الحاكم 9ـ صحيح ابن حبان 10ـ صحيح ابن خزيمة 11ـ موطأ مالك 12ـ شرح المعاني للطحاوي 13ـ0 مشكل الآثار للطحاوي 14ـ أخبار مكة للفاكهي 1 – سەھىھ بۇخارى 2 – سەھىھ مۇسلىم 3 – سۈنەنى ئەبۇ داۋۇد 4 – سۈنەنى تىرمىزى 5 – سۈنەنى نەسائى 6 – سۈنەنى ئىبنى ماجە 7 – مۇسنەدى ئەھمەد 8 – مۇستەدرەكى ھاكىم 9 – سەھىھ ئىبنى ھىببان 10 – سەھىھ ئىبنى خۇزەيمە 11 – مۇۋەتتەئۇ مالىك 12 – شەرھۇلمەئانى لىتتەھاۋى 13 – مۈشكىلۇلئاسار لىتتەھاۋى 14 – ئەخبارۇمەككە لىلفاكىھى كتاب السنة الدكتور سليمان بن دريع العازمي ترجمه إلى اللغة الأيغورية: مؤمنجان صديق عبد السلام تكلماكان المحرر: الهلال مؤمنجان صديق تصحيح الإملاء: الهلال مؤمنجان صديق التنضيد: إبراهيم بوغرا مۇندەرىجە مۇندەرىجە.............................................................................5

كىيىم – كېچەك ۋە زىبۇزىننەت بۆلۈمى چىرايلىق كىيىم كىيىش 17 كىيىم - كېچەكتە كەمتەر بولۇش 18 يوتقان - كۆرپە ۋە كىيىم – كېچەكلەرنى ئېھتىياجدىن ئارتۇق قىلىۋېلىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 20 بىسات تۇتۇشنىڭ جايىزلىقى 20 كىيىمنى يۇيۇپ كىيىشنىڭ ۋە چىرايلىق يۈرۈشنىڭ ياخشىلىقى 20 يېڭى كىيىم كىيگەندە دۇئا قىلىش 21 ئاق كىيىم كىيىشنىڭ ياخشىلىقى 22 قىزىل ۋە يېشىل كىيىملەر 23 ئەڭ ياخشى كىيىم 23 سەللە يۆگەش 24 كىچىك بالىغا مونچاق ئېسىش 24 تون كىيىش 25 ئىچىگە ھېچنەرسە كىيمەي، بىر تاللا كىيىمگە ئورىنىۋېلىپ، پەشلىرىنى مۈرىسىگە ئارتىۋېلىشتىن ۋە بىر تاللا كىيىمنى كىيىپ زوڭ ئولتۇرۇشتىن چەكلەش 26 ئەر كىشىنى سېرىق بويالغان كىيىم كىيىشتىن چەكلەش 27 پۇتنى ئالماشتۇرۇپ، ئوڭدىسىغا يېتىش 27 ئاياللارغا ئوخشىۋالغۇچى ئەرلەر ۋە ئەرلەرگە ئوخشىۋالغۇچى ئاياللار 28 ئاياللارنىڭ كىيىملىرى ھەققىدە 28 پەخىرلىنىشنى نامايان قىلىدىغان كىيىم 30 ئەرلەرنىڭ يىپەك كىيىم كىيىشىنىڭ ھاراملىقى 30 يېپەكتىن ئىشلىتىش جايىز بولغان مىقدار 32 ئەر كىشىنىڭ يىپەك كىيىم كىيىشىنىڭ دۇرۇسلۇقى 33 ئالتۇن تۈگمە 33 ئاياللارنىڭ يىپەك كىيىم كىيىشى 34 يولۋاس ۋە يىرتقۇچ ھايۋانلارنىڭ تېرىلىرى 37 كىيىملىرى بىلەن كۆرەڭلەپ، مەغرۇرانە مېڭىشنىڭ ھاراملىقى 38 كىيىمنى تەكەببۇرلۇق يۈزىدىن سۆرىلىپ تۇرغىدەك ئۇزۇن كىيىش 38 ئىشتاننى تەكەببۇرلۇق قىلماستىن ئۇزۇن كىيىش 40 ئىككى ئوشۇقتىن تۆۋەنگە ئۆتۈپ كەتكەن قىسمى دوزاختا بولىدۇ 40 كۆينەكنى ئۇزۇن كىيىش 41 ئاياغ كىيىشنىڭ ۋە ئۇنى ئوڭ تەرەپتىن باشلاپ كىيىشنىڭ ياخشىلىقى 41 بىر ئاياغ بىلەن مېڭىشنىڭ بولمايدىغانلىقى 42 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئايىغى ھەققىدە 43 ئۆرە تۇرۇپ ئاياغ كىيىشتىن توسۇش 43 ئالتۇن ۋە كۈمۈش قاچىلارنى ئىشلىتىشنىڭ ھاراملىقى 44 ئالتۇن ئۈزۈك 44 كۈمۈش ئۈزۈك 46 ئۈزۈكنى نەقىشلەش 47 ئۈزۈكنى ئۈزۈك بارماققا سېلىش 47 ئۈزۈكنى ئوتتۇرا ۋە كۆرسەتكۈچ بارماققا سېلىشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 48 چاچنىڭ ئەھكاملىرى 48 چاچنى قاتتۇرۇش 49 چاچنى ئايرىش 49 چاچنىڭ بىر قىسمىنى چۈشۈرۈپ، يەنە بىر قىسمىنى قويۇپ قويۇش 50 چاچنى تاراش 50 ئاق چاچنى يۇلۇش 51 چاچنى بوياش 51 ﷲنىڭ ياراتقىنىنى ئۆزگەرتكۈچى ئاياللار 52 چاچ ۋە ساقالغا خۇشپۇراقلىق نەرسە ئىشلىتىش 55 خۇشپۇراقلىق نەرسىلەرنى رەت قىلماسلىق 55

ئەر كىشىنىڭ زەپىران ئىشلىتىشىنىڭ چەكلىنىشى 55 خوتۇن كىشىنىڭ سىرتقا چىقماقچى بولغاندا خۇشپۇراقلىق نەرسە ئىشلىتىشىنىڭ چەكلىنىشى 56 تۆگىنىڭ بوينىغا كىرىچ بىلەن بەلگە ئېسىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 56 سەپەردە ئىت ئېلىۋېلىش ۋە ئۇلاغقا قوڭغۇراق ئېسىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 57 پەرىشتىلەرنىڭ ئىت ياكى سۈرەت بار ئۆيگە كىرمەيدىغانلىقى 57 سۈرەت ۋە رەسىم سىزغۇچىغا لەنەت ئېيتىش 58 سۈرەت ۋە رەسىم سىزغۇچىنىڭ قىيامەت كۈنىدىكى ئازابى 59 سۈرەت ئۈستىدە ئولتۇرۇشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 61 سۈرەتلىك رەختنى دەسسەپ ئولتۇرىدىغان نەرسە قىلىش 62 كرېست بەلگىسىنى سۇندۇرۇپ تاشلاش 63 كىچىك بالىلارنىڭ قورچاق ئوينىشى 63 تېبابەت بۆلۈمى داۋالىنىشنىڭ جايىزلىقى 65 ئەرنىڭ ئايالنى، ئايالنىڭ ئەرنى داۋالىشى 66 كۆز تېگىش ھەقتۇر 66 جىبرىئىل ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە دەم سېلىشى 68 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ دەم سېلىشى 69 سۈرە فەلەق ۋە ناس بىلەن ھەم دەم سېلىش ھەم سۈپلەش 71 دەم سېلىش مۇستەھەب بولغان ئىشلار 73 شەرئىي دەم سېلىش ئۇسۇلى 75 دەم سېلىپ قويغانلىقى ئۈچۈن ھەق ئېلىش 76 كىشىنىڭ ئۆزىگە ئۆزى شىپا تىلەپ دۇئا قىلىشى 77 تۇمار ئېسىش ۋە ئىسسىتقۇ – سوۋۇتقۇ قىلىشنىڭ شېرىك ئىكەنلىكى 78 قان ئېلىپ داۋالاش ۋە ئۇنىڭغا ھەق ئېلىش 79 قايسى ۋاقىتتا قان ئالدۇرۇلىدۇ؟ 83 سەپەردە ۋە ئېھرامدا قان ئالدۇرۇش 84 باشتىن قان ئالدۇرۇش 84 قان ئېلىنىدىغان ئورۇنلار 85 داغلاپ داۋالاش 86 قىزىتمىنى داۋالاش 88 دورا تېمىتىش ۋە ئۇد ھىندى 92 ھەسەل بىلەن داۋالىنىش 94 تەلبىنەنىڭ بىمارنىڭ يۈرىكىگە ئارام بېرىدىغانلىقى 95 ئۈچ تۈرلۈك نەرسىدە شىپانىڭ بارلىقى 96 تۆگىنىڭ سۈتى ۋە سۈيدۈكى بىلەن داۋالىنىش 96 ئېشەك ۋە كالا سۈتلىرى 97 قاچىغا چىۋىن چۈشۈپ كەتكەندە قانداق قىلىش كېرەك؟ 99 باشتا پەيدا بولغان ئەزىيەت تۈپەيلى چاچنى چۈشۈرۈۋېتىش 99 كەمئە ۋە ئەجۋە 100 قان توختىتىش ئۈچۈن بورا كۆيدۈرۈپ بېسىش 100 ئىرقۇننەسا كېسىلىنى داۋالاش ئۇسۇلى 101 سۈرمە تارتىش ۋە خېنە بىلەن داۋالاش 101 شەرئى بولمىغان نەرسىلەر بىلەن پاناھلىق تىلەش ۋە دەم سېلىش 102 كىشىنى ھالال بولمىغان نەرسىلەر بىلەن داۋالاش 102 كېسەللەرنى تاماق يېيىش ۋە سۇ ئىچىشكە زورلىماسلىق 103 سەمىرىش 103 ۋابا كېسىلى 104 يۇقۇملىنىش ۋە شۇم پال ئېلىشقا بولمايدۇ 108

شۇم پال ئېلىش ۋە ياخشى پال ئېلىش 111 تېرە كېسىلى (ماخاۋ كېسىلى)دىن يىراق تۇرۇش 114 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ زەھەرلىنىشى ھەققىدىكى ھەدىسلەر 115 تېۋىپ (دوختۇر)نىڭ جىنايەتلىرى 117 سېھىرگەرلىك ۋە رەمباللىق 117 سېھىرنى ئەجۋە خورمىسى بىلەن داۋالاش 121 رەمباللىق ۋە رەم باقتۇرۇش 122 تۇغقانلارغا ياخشىلىق ۋە سىلە ـ رەھىم قىلىش بۆلۈمى ئاتا – ئانىغا ياخشىلىق قىلىش 127 ئاتا – ئانىسى بىلەن بىرگە ياشاپ تۇرۇپ، جەننەتكە كىرەلمىگەن كىشى 136 ئاتا – ئانىنى قاخشىتىش 136 ئاتا – ئانىنىڭ دۇئاسى 137 ئاتا – ئانىنى تىللاشنىڭ ئەڭ چوڭ گۇناھلاردىن ئىكەنلىكى 138 سىلە – رەھىم قىلىشنىڭ پەزىلىتى 138 ياخشىلىققا ياخشىلىق قايتۇرغۇچىنىڭ سىلە – رەھىم قىلغۇچى بولمايدىغانلىقى 140 مۇشرىك قېرىنداشقا سىلە – رەھىم قىلىش 141 سىلە – رەھىمنى ئۈزگۈچىنىڭ گۇناھى 143 كىچىك بالىغا كۆيۈنۈش، ئۇنى سۆيۈش ۋە قۇچاقلاش 143 بالىنىڭ قورسىقىنى بېقىشتىن قورقۇپ، ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتىش 145 قىز بالىلارنى تەربىيىلەش 146 جانابى ﷲنىڭ رەھمىتىنىڭ كەڭلىكى 147 رەھىمسىز كىشىنىڭ ھالى 149 يېتىم بالا بېقىشنىڭ پەزىلىتى 150 تۇل ئاياللارغا ۋە مىسكىنلەرگە ياردەم قىلىشنىڭ پەزىلىتى 150 قوشنىغا ياخشىلىق قىلىشنىڭ تەۋسىيە قىلىنغانلىقى 151 ئەدەپ – ئەخلاق بۆلۈمى ياخشى ئەخلاقنىڭ پەزىلىتى 155 ھەممە ئىشتا مۇلايىم بولۇش 157 مۇئمىنلەرنىڭ بىر - بىرىگە ياردەم قىلىشى 159 بىراۋنى ﷲ رازىلىقى ئۈچۈن ياخشى كۆرۈشنىڭ پەزىلىتى 160 مۇئمىن بىلەن ھەمسۆھبەت بولۇشقا رىغبەتلەندۈرۈش 163 ئۆچمەنلىك ۋە ئاداۋەت تۇتۇشتىن چەكلەش 163 جانابى ﷲنىـڭ ئـۆزى ياخشى كۆرىـدىغان بەندىنى باشقا بەندىلەرگىمۇ ياخشى كۆرسىتىدىغانلىقى 165 باشقىلارنى تىللاش ۋە ئۇلارغا لەنەت ئېيتىشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 166 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم لەنەت ئېيتقان ياكى تىللىغان ۋەياكى دۇئايىبەد قىلغان كىشىدە بۇ ئىللەتلەرنىڭ بولماسلىقىنىڭ پەزىلىتى 168 ھايۋانلارنى ۋە باشقا نەرسىلەرنى قارغاشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 169 باشقىلارنىڭ ئەيىب – نۇقسانلىرىنى كوچىلاشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 169 غەيۋەت قىلىشنىڭ ھاراملىقى 170 بۇزۇق ئىشلار بىلەن شۇغۇللىنىدىغانلارنىڭ غەيۋىتىنى قىلىشنىڭ دۇرۇسلۇقى 170 گەپ توشۇشنىڭ چوڭ گۇناھلاردىن ئىكەنلىكى 171 ئىككى يۈزلۈك كىشىلەر ھەققىدە ئېيتىلغانلار 172 ھەمراھى ھەققىدە ئېيتىلغانلارنى يەتكۈزۈش 173

يالغان سۆزلەشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 174 ياخشى كۆرۈلمەيدىغان مەدھىيە ۋە ماختاشلار 175 ياخشى كىشىنى ماختاش 176 گۇمان قىلىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 176 ئەپۇچان ۋە كەمتەر بولۇشنىڭ ياخشى خىسلەت ئىكەنلىكى 177 كىبىرلىك 177 ﷲ تائالا ئەيىبىنى يوشۇرىدىغان كىشىلەر 179 ئاچچىقلىنىشتىن ھەزەر ئەيلەش 180 ﷲنىڭ ئەمرىنى دەپ غەزەپلىنىش ۋە ئاچچىقلىنىشنىڭ دۇرۇسلۇقى 182 ئىنساننىڭ ئۆزىنى تۇتالمايدىغان خاراكتېردە يارىتىلغانلىقى 183 ئىنسانلارنى ناھەق قىينايدىغان كىشىلەرنىڭ قاتتىق ئازاب بىلەن قورقۇتۇلغانلىقى 183 مۇسۇلمانغا قورال تەڭلەشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 184 كىشىگە ئازار بېرىدىغان نەرسىلەرنى نېرى قىلىۋېتىشنىڭ پەزىلىتى 185 ھايا قىلىشنىڭ پەزىلىتى 185 ئاسانلاشتۇرۇش، تەسلەشتۈرمەسلىك 187 كىشىلەرگە چىقىشقاق مۇئامىلە قىلىش 189 مۇئمىننىڭ بىر توزاققا ئىككى قېتىم چۈشمەيدىغانلىقى 189 ئەزىيەتكە سەۋر قىلىش 190 كىشىلەرنى ﷲنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدسىزلەندۈرۈشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 192 ئىجازەت سوراش 193 سالامنىڭ باشلىنىشى 193 سالامنى ئىلىك ئېلىش 194 سالام بېرىش 195 كىچىك بالىلارغا سالام بېرىشنىڭ ياخشىلىقى 195 ئاياللارغا سالام بېرىش 196 زىممىيلارنىڭ سالامىنى قايتۇرۇش شەكلى 196 زىممىيلارنىڭ دەسلەپ سالام بېرىدىغانلىقى 197 مۇسۇلمانلار بىلەن مۇشرىكلار ئارىلاش سورۇندىكىلەرگە سالام بېرىش 197 نامەھرەملەرگە ۋە نالايىق ئىشلارغا قاراپ سالماسلىق ئۈچۈن ئىجازەت سوراشنىڭ يولغا قويۇلغانلىقى 199 سالام بېرىش ۋە ئۈچ قېتىم ئىجازەت سوراش 200 كىم بولىسەن؟ - دەپ سورالغاندا: مەن، - دېيىشنىڭ ياخشى ئەمەسلىكى 201 ئىجازەت بەلگىسى 202 قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش 202 بىرىنى ئولتۇرغان يېرىدىن قوپۇرىۋېتىشنىڭ توغرا ئەمەسلىكى 203 بىراۋ ئولتۇرغان يېرىدىن قوپۇپ كېتىپ، كېيىن قايتىپ كەلسە، شۇ ئورۇندا ئولتۇرۇشقا شۇ كىشىنىڭ ھەقلىق ئىكەنلىكى 203 سورۇندىكى بوش ئورۇندا ئولتۇرۇشنىڭ ئەۋزەللىكى 204 كاسىسىنى يەرگە قويۇپ، تىزلىرىنى قۇچاقلاپ ئولتۇرۇش 205 ئوڭدىسىغا يېتىش 205 ئۈچ ئادەم بار يەردە، ئىككى ئادەمنىڭ پىچىرلىشىشىنىڭ توغرا ئەمەسلىكى 205 سىر ساقلاش 206 كېچىسى دەرۋازىلارنى تاقىۋېتىش 206 ياخشى كۆرۈلمەيدىغان سۆزلەر 206 ”ﷲ ئۇنىڭ يۈزىنى سەتلەشتۈرىۋەتسۇن“ دېيىشنىڭ چەكلەنگەنلىكى 208 ﷲ تائالاغا ئەڭ ياخشى كۆرۈلىدىغان ئىسىملار 209 ياخشى كۆرۈلمەيدىغان ئىسىملار 210

كىچىكلەرنىڭمۇ، چوڭلارنىڭمۇ كۇنيە ئىسمى بولىدىغانلىقى 211 چۈشكۈرگۈچىگە جاۋاب قايتۇرۇش، ئەسنەكنىڭ ياقتۇرۇلمايدىغانلىقى 212 دۇرۇس بولىدىغان شېئىرلار 214 مۇشرىكلارنى سۆكۈش 218 يامان كۆرۈلىدىغان شېئىرلار 220 مەخلۇقاتنىڭ يارىتىلىشى ۋە پەيغەمبەرلەر ھەققىدىكى ھەدىسلەر بۆلۈمى مەخلۇقاتنىڭ يارىتىلىشى 223 پەرىشتىلەر ۋە جىنلارنىڭ يارىتىلىشى 224 شەيتاننىڭ قۇتراتقۇلۇق قىلىدىغانلىقى ۋە قوشۇنلىرىنى ئىنسانلارنى ئازدۇرۇشقا يوللايدىغانلىقى، شۇنداقلا ھەربىر ئىنساننى ئازدۇرۇشقا مۇئەككەل بىر شەيتاننىڭ ئۇنىڭغا ھەمراھ بولىدىغانلىقى 225 قۇياش ۋە ئاينىڭ سۈپىتى 226 يەتتە قات زېمىن ھەققىدىكى ھەدىسلەر 226 ئادەم ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنىڭ يارىتىلىشى 227 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىسرا كېچىسى كۆرگەن بەزى پەيغەمبەرلەر 232 نۇھ ئەلەيھىسسالام 235 ھۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ئادنىڭ قانداق ھالاك قىلىنغانلىقى 236 سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى سەمۇد 237 ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام 237 ئىسمائىل ئەلەيھىسسالام 249 يۇسۇف ئەلەيھىسسالام 250 ئەييۇب ئەلەيھىسسالام 251 يۇنۇس ئەلەيھىسسالام 252 مۇسا ئەلەيھىسسالام 252 مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن خىزىر ئەلەيھىسسالام 255 مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋاپاتى 261 داۋۇد ئەلەيھىسسالام بىلەن سۇلايمان ئەلەيھىسسالام 262 ئىيسا ئەلەيھىسسالام 264 بەنى ئىسرائىل قەۋمى 268 خەندەك ئىگىلىرى، شۇنداقلا، بىر راھىب بىلەن بىر بالا ھەققىدىكى قىسسە 274 غار ئىگىلىرىنىڭ قىسسىسى 279 ئاق كېسەل، ئەما ۋە تازنىڭ ۋەقەلىكى 281 ۋەھىي (نىڭ باشلىنىش) بۆلۈمى كۆكرەكنىڭ يېرىلىشى 285 ۋەھىينىڭ باشلىنىشى 286 ۋەھىينىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا كېلىش ئەھۋالى 289 جىبرىئىل ئەلەيھىسسالام بىلەن پەيغەمبەر ئەلەيھسسالامنىڭ قۇرئاننى ئۆزئارا ئوقۇشى 292 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئىسرا قىلدۇرۇلۇشى 292 (يەنى ئاسمانغا ئۆرلىتىلىشى) 292 سىدرەتۇلمۇنتەھا 297 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلەرگە ئىمام بولۇپ ناماز ئوقۇشى 298 سىيرە ۋە غازات بۆلۈمى سىيرە 299 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئاتا – ئانىسى ھەققىدىكى ھەدىسلەر 304 پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئۆسمۈرلۈك ھاياتى ھەققىدىكى ھەدىسلەر 304 ئاشكارا دەۋەتنىڭ باشلىنىشى 313 بەدر غازىتى 358 بەدر غازىتىدا پەرىشتلەرنىڭ ياردەم قىلغانلىقى 368

ئۇھۇد غازىتى 387 رەجىئ غازىتى 406 مەئۇنە قۇدۇقى ۋەقەسى 410 ئەھزاب غازىتى 415 ئەنمار غازىتى 457 سۈلھى بۆلۈمى ھۇدەيبىيە سۈلھىسى 469 زىقەرەد غازىتى 484 خەيبەر غازىتى 485 زاتۇررىقائ غازىتى 505 ئابدۇللاھ ئىبنى ھۇزافە سەھمىنىڭ قوشۇنى 506 قازا ئۆمرە 507 نەجد تەرەپكە ئەۋەتىلگەن قوشۇن 509 مۇئتە غازىتى 510 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇسامە ئىبنى زەيدنى ھۇرەقاتقا ئەۋەتىشى 511 زاتىسسەلاسىل غازىتى 512 مەككىنىڭ فەتھى قىلىنىشى 513 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مەككىنىڭ يۇقىرى تەرىپىدىن كىرىشى 523 كەبىنىڭ ئەتراپىدىكى بۇتلارنىڭ يوق قىلىنىشى 524 فەتىھدىن كېيىن قۇرەيشلىك ھېچبىر ئادەم باغلاپ قويۇلۇپ، ئاندىن قارىغا ئېلىنىپ ئۆلتۈرۈلمەيدۇ 525 مەككىدە ئۇرۇش قىلىشنىڭ ھاراملىقى 526 مەككە فەتىھ بولغاندىن كېيىن (مەككىدىن) ھىجرەت قىلىشنىڭ ئاخىرلاشقانلىقى 527 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ خالىد ئىبنى ۋەلىدنى بەنى جەزىيمە قەبىلىسىگە ئەۋەتىشى 527 ھۇنەين غازىتى 528 ھۇنەين غازىتىنىڭ غەنىمەتلىرى 534 تائىف غازىتى 538 ئەۋتاس غازىتى 539 تەبۇك غازىتى 541 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھىجر دىيارىدىن ناھايىتى تېز ئۆتۈشى 560 ھىجرىيىنىڭ 9 - يىلى ئەبۇ بەكرىنىڭ ھاجىلار باشلىقى بولۇپ ھەج قىلىشى 560 زۇلخەلەسە غازىتى 561 جەرىرنىڭ يەمەنگە بېرىشى 563 ئەلى ۋە خالىد ئىبنى ۋەلىدنىڭ يەمەنگە ئەۋەتىلىشى 564 ئەبۇ مۇسا ۋە مۇئازنىڭ يەمەنگە ئەۋەتىلىشى 565 بەنى تەمىم قەبىلىسىنىڭ ئەلچىلىرى 567 يەمەن ئەھلىنىڭ كېلىشى 569 ئابدۇلقەيس جەمەتىنىڭ ئەلچىلىرى 569 نەجران ئەھلىنىڭ قىسسىسى 570 دەۋس ۋە تۇفەيل ئىبنى ئەمر دەۋسىنىڭ قىسسىسى 571 ۋىدالىشىش ھەججى 572 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ كېسىلى ۋە ئۇنىڭ ۋاپاتى 574 پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋاپات بولۇشتىن ئىلگىرىكى كېسىلىدە ئۇسامە ئىبنى زەيدنى ئەمىر قىلىپ قوشۇن ئەۋەتىشى 584 كىيىم – كېچەك ۋە زىبۇزىننەت بۆلۈمى چىرايلىق كىيىم كىيىش 3410- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبي صَلَّى الله عَليْهِ وسَلَّمَ قَالَ: «لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ في قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ». قَالَ رَجُلٌ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنَةً. قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ». [م: (91)]

3410 - ئابدۇللاھ ئىبنى مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن مۇنداق رىۋايەت قىلىنىدۇ: پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: ــ دىلىدا زەررىچىلىك كىبىر بار ئادەم جەننەتكە كىرمەيدۇ، ـ دېدى، بىر كىشى: ــ ئادەم چىرايلىق كىيىم ـ كېچەكلەرنى ۋە چىرايلىق ئاياغلارنى كىيىشنى ياخشى كۆرىدۇ، بۇمۇ كىبىرلىك بولامدۇ؟ ـ دەپ سورىۋىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: ــ ﷲ گۈزەلدۇر، گۈزەللىكنى ياخشى كۆرىدۇ. كىبىر دېگەن ھەقكە ئۇنىماسلىق، كىشىلەرنى كۆزگە ئىلماسلىقتۇر، ـ دېدى. مۇسلىم: 91 3411- عَنْ عبد الله بن عمرو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى الله عَليْهِ وسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبَّ أَنْ يُرَى أَثَرُ نِعْمَتِهِ عَلَى عَبْدِهِ». [ت: (2819) وحسنه، وقال الألباني: حَسَنٌ صحيح] 3411 - ئابدۇللاھ ئىبنى ئەمر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «شەك ـ شۈبھىسىزكى، ﷲ بەندىسىگە بەرگەن نېمىتىنىڭ ئەسىرىنىڭ (ئىزناسىنىڭ) ئۇنىڭ ئۈستىدە كۆرۈلۇشىنى خالايدۇ». 3512- عَنْ أَبي الأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبي صَلَّى الله عَليْهِ وسَلَّمَ في ثَوْبٍ دُونٍ فَقَالَ: «أَلَكَ مَالٌ». قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: «مِنْ أَىِّ الْمَالِ». قَالَ: قَدْ أَتَاني اللَّهُ مِنَ الإِبِلِ وَالْغَنَمِ وَالْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ. قَالَ: «فَإِذَا أَتَاكَ اللَّهُ مَالاً فَلْيُرَ أَثَرُ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكَ وَكَرَامَتِهِ». [د: (4063)، وصححه الألباني في (المشكاة) (4352)] 3512 - ئەبۇ ئەھۋەستىن دادىسىنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ: مەن ئۇچامغا ئاددىي كىيىملەرنى كىيگەن ھالدا پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ قېشىغا باردىم. ئۇ مەندىن: ــ پۇل ـ مېلىڭ بارمۇ؟ ـ دەپ سورىدى. مەن: ــ ھەئە، بار، ـ دېدىم. ئۇ: ــ قايسى تۈرلۈك ماللىرىڭ بار؟ ـ دەپ سورىدى. مەن: ــ ﷲ ماڭا تۆگە، قوي، ئات ۋە قۇل قاتارلىقلارنى بەردى، ـ دېدىم. ئۇ: ـ ﷲ ساڭا مال بەرگەن ئىكەن، ﷲنىڭ نېمىتى ۋە كارامىتى ئۈستۈڭدە كۆرۈلۈشى كېرەك، ـ دېدى. كىيىم – كېچەكتە كەمتەر بولۇش 3413- عَنْ أَبِي بُرْدَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا إِزَارًا غَلِيظًا مِمَّا يُصْنَعُ بِالْيَمَنِ، وَكِسَاءً مِنَ الَّتِي يُسَمُّونَهَا الْمُلَبَّدَةَ. قَالَ: فَأَقْسَمَتْ بِاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله عَليْهِ وسَلَّمَ قُبِضَ فِي هَذَيْنِ الثَّوْبَيْنِ. [خ: (3108)، م: (2080)]