ھەق يول

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسى ئاساسىدا تۈزۈلگەن دەرسلىك كىتاب

ھەق يول

بىلىشكە تېگىشلىك مۇھىم ئەقىدە مەسىلىلىرى

مۇھەممەد ئەمىن بېشارەت

«مۇسۇلمان يېتىشتۈرۈش» خىزمىتىنى كەڭ كۆلەمدە قانات يايدۇرايلى!

ھەر كىشىنىڭ ئالىم بولۇشى شەرت ئەمەس، لېكىن ھەر كىشىنىڭ ئەبەدىي سائادەتنى قولغا كەلتۈرۈش ئۈچۈن مۇسۇلمان بولۇشى، مۇسۇلمانچە ياشىشى ۋە مۇسۇلمان ھالىتىدە ۋاپات بولۇشى شەرت. تۈرلۈك ئازغۇن پىكىر ۋە باتىل ئەقىدىلەر تەرەپ – تەرەپتىن شىددەت بىلەن ھۇجۇم قىلىپ كېلىۋاتقان، ئەتراپىمىزدا پىتنە – پاسات ۋە گۇناھ – مەئسىيەتلەر يامراۋاتقان، دىنسىزلىق، شەھۋانىيلىق ۋە بۇزۇقچىلىقلارنىڭ تەشۋىقات ۋە تەرغىباتلىرى ئەۋلادلىرىمىزنى قۇترىتىۋاتقان بۈگۈنكى كۈنلەردە ئۇلارنى بۇ بالايى - ئاپەتلەردىن قۇتقۇزۇۋېلىش ۋە قوغداپ قېلىش تەخىرسىز، مۇھىم خىزمەتلەرنىڭ بىرى. مۇستەھكەم ئەقىدە بىلەن قوراللاندۇرۇپ، ئىمان قورغانى ئىچىگە ئەكىرىۋېلىش ئۇلارنى قۇتقۇزۇۋېلىشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك يولىدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن، ئۆلىما ۋە مۇدەررىسلىرىمىز ئانا تىلدا تۈزۈلگەن «ھەق يول»غا ئوخشاش كىتابلارنى دەرسلىك قىلىش ئارقىلىق بولسىمۇ، قەرەللىك ھالدا، قىسقا مۇددەت ئىچىدە «مۇسۇلمان يېتىشتۈرۈش» خىزمىتىنى كەڭ كۆلەمدە قانات يايدۇرۇشى لازىم. بولمىسا، يېقىن كەلگۈسىدە ئويۇن – تاماشا ۋە شەھۋەتكە قۇل بولغان، ئازغۇن پىكىرلەرنىڭ قۇربانىغا ئايلانغان، ئىسلامدىن نەپرەتلىنىدىغان، شەرىئەتنى تونۇمايدىغان، نە دىنى، نە مىللىتى ئۈچۈن پايدىسى يوق، ئائىلىسى، جەمئىيىتى ۋە مىللىتى ئۈچۈن ئاپەتكە ئايلانغان بىر ئەۋلاد ئوتتۇرىغا چىقىشى مۇمكىن (ئاللاھ ساقلىسۇن).

ھۆرمەت بىلەن: ئاتائۇللاھ داموللاھاجىم ئابدۇلئەزىز خەلپەت ھاجىم

مۇھەممەد ئەمىن مەخسۇم ھاجىم

بېغىشلىما

ئەقىدە ئىلمى ئەڭ شەرەپلىك ۋە زۆرۈر ئىلىمدۇر. ئۇنى ئۆگىنىش ھەربىر ئەقلى - ھوشى جايىدا، بالاغەتكە يەتكەن كىشى ئۈچۈن پەرز ئەيندۇر. چۈنكى، ھەرقانداق كىشى ئەقىدىسىدە شېرىك ياكى كۇپرىلىق بولغان ھالدا ئۆلۈپ كەتسە، دۇنيادا قىلغان سالىھ ئەمەللىرى قىيامەت كۈنى ھېچنېمىگە ئەسقاتمايدۇ، بارار جايى دوزاخ بولىدۇ، ئۇ جايدا مەڭگۈ قالىدۇ، ھېچكىم ئۇنىڭغا شاپائەت قىلالمايدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن، ئەقىدە ئىلمى ئىنسان ھاياتىدا ئىنتايىن مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ.

قولىڭىزدىكى «ھەق يول» ناملىق بۇ رىسالىگە ئىسلام تارىخىدا ئۆتكەن مەشھۇر ئەھلى سۈننەت ئىماملىرى ۋە ئۆلىمالىرىنىڭ ئىسلام ئەقىدىسى توغرىسىدا قالدۇرۇپ كەتكەن قىممەتلىك ئەسەرلىرىدىن پايدىلانغان ئاساستا، «ئىنسانىيەت ئىچىدىكى ئەڭ ياخشى ئۈممەت» دەپ گۇۋاھلىق بېرىلگەن ئۇلۇغ ساھابىلەرنىڭ ھەمدە ئۇلارغا سەمىمىي ساداقەت بىلەن ئەگەشكەن تابىئىنلار ۋە ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئۆلىمالىرىنىڭ قۇرئان كەرىم ۋە سەھىھ ھەدىسلەردىن يەكۈنلەپ چىقارغان مۇسۇلمانلار بىلىشكە تېگىشلىك، نېگىزلىك ئەقىدە مەسىلىلىرى ۋە جەۋھەرلىرى مۇجەسسەملەنگەن. ئۇشبۇ رىسالىنىڭ ئاۋام - خەلق ۋە ياش - ئۆسمۈرلەرگە دەرسلىك قىلىنىشى نەزەردە تۇتۇلغاچقا، ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىنىڭ ئاساسلىق مەسىلىلىرى ئىخچام تىل، پۇختا ئىبارە ۋە راۋان جۈملىلەر بىلەن يادلاشقا مۇناسىپ شەكىلدە مەتىن ئۇسلۇبىدا يېزىلغان ھەمدە كۆپ جايلاردا ھەر جۈملىسىگە، ھەتتا ھەر كەلىمىسىگە چوڭقۇر مەنىلەر ۋە كۈچلۈك رەددىيەلەر سىڭدۈرۈلگەن.

شۇنىڭ ئۈچۈن، بىز ئۆلىمالار ئۇشبۇ «ھەق يول» ناملىق بۇ قىممەتلىك رىسالىنى ئەقىدە ئىلمىدە مۇستەھكەم ئاساسقا ئىگە ئۇستازلارنىڭ يېتەكچىلىكىدە ھەرقايسى مەدرىسە، مەسچىت ۋە كۇرسلاردا دەرسلىك قىلىشقا ھەمدە بۇ رىسالە ئارقىلىق ئاۋام مۇسۇلمانلارنى قەرەللىك تەربىيەلەشكە تامامەن ماس كېلىدۇ دەپ قارايمىز، شۇنداقلا بۇ رىسالە ئۆز ئىچىگە ئالغان مەزمۇنلارنى ئىلمىي ئاساسقا ئىگە، ھەق ۋە راست دەپ گۇۋاھلىق بېرىمىز. جانابى ئاللاھ بۇ رىسالىنى ئۇيغۇر قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ھەق يولدا مۇستەھكەم تۇرۇشىغا ھەمدە ھەق يول ئىزدەۋاتقانلارنىڭ ھەق يول تېپىشىغا ۋەسىلە قىلىپ بەرسۇن، بۇ مۇبارەك خىزمەتنى روياپقا چىقارغان ئۇستاز مۇھەممەد ئەمىن بېشارەتنىڭ ئىلمىگە، قەلىمىگە، قەدىمىگە، ئەمىلىگە بەرىكەت ئاتا قىلسۇن! بۇنىڭدىن كېيىن ئۇنىڭ دىنىمىز ۋە مىللىتىمىز ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ مەنپەئەتلىك ئەسەرلەرنى ۋۇجۇدقا چىقىرىشىغا مۇۋەپپەق قىلسۇن!

ھۆرمەت بىلەن:

كىرىش سۆز

«ئىمان ئېيتمىغۇچە جەننەتكە كىرەلمەيسىلەر، ئۆزئارا ياخشى كۆرۈشمىگۈچە ھەقىقىي مۇئمىن بولالمايسىلەر».

_ ھەدىس شەرىف

ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرى ۋەتەندىكى چاغلاردا ئاساسەن ئىسلام دىنى ۋە كوممۇنىزم ئىدېئولوگىيەسىدىن ئىبارەت بىر - بىرىگە تامامەن زىت ئىككى قۇتۇپ ئارىسىدا ياشاپ كەلگەن ئىدى. لېكىن قارشى قۇتۇپتىكى ھۆكۈمران مىللەت تىل، ئېتىقاد، ئىرق، مەدەنىيەت ھەتتا چىراي شەكلى قاتارلىق جەھەتلەردە ئۇلاردىن خېلىلا پەرقلىنىدىغان مىللەت بولغانلىقتىنمىكىن، ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئىسلامدىن پۈتۈنلەي يۈز ئۆرۈپ، كوممۇنىست بولۇپ كەتكەنلىرى يوقنىڭ ئورنىدا ئىدى. كومپارتىيەگە ئەزا بولغانلىرىمۇ پۇرسەت بولسىلا مۇسۇلمانلارنىڭ مەنپەئىتى ئۈچۈن خىزمەت قىلىۋېلىشقا تىرىشاتتى؛ ھېچبولمىسا، پېنسىيەگە چىققاندا بولسىمۇ «تەۋبە» قىلىۋېلىپ، ئەل - جامائەتكە قېتىلاتتى (ئەلۋەتتە، ئاز ساندىكىلەر بۇلاردىن مۇستەسنا).

قىسقىسى، ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرى ئاسانلىقچە باشقا بىر دىنغا ياكى ئىسلامغا قارشى بىر ئېقىمغا كىرىپ كەتمىگەن ئىدى. 2010 - يىللاردىن 2017 - يىللارغىچە بولغان ئارىلىقتا دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىغا بولۇپمۇ مىسىر، تۈركىيە... قاتارلىق دۆلەتلەرگە خېلى كۆپ ساندا ئۇيغۇرلار كېلىپ ئولتۇراقلاشتى. ئامېرىكا ۋە ياۋروپا دۆلەتلىرىگە كېتىۋالغانلارمۇ بولدى. چەتئەلگە بۇرۇن چىقىپ يەرلىشىپ قالغانلاردىن سىرت، يېڭى چىققان ئۇيغۇرلارمۇ دېموكراتىك مۇھىتنىڭ تەسىرىدە ئەقىدە ۋە ئەخلاق جەھەتتە يەرلىك ئاھالىلەرنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىماي قالمىدى، ئەلۋەتتە.

قىسقىغىنا بىرقانچە يىل ئىچىدە ئۇيغۇرلاردىن خىرىستىيانلار، كوممۇنىستلار، دارۋېنىزمچىلارمۇ ئوچۇق - ئاشكارا مەيدانغا چىقتى. ئىلمانىزم، لىبېرالىزم قاتارلىق ئازغۇن ئىدىيەۋى ئېقىملار ئۇيغۇرلار ئارىسىدا بولۇپمۇ ياش - ئۆسمۈرلەر ئارىسىدا بەكرەك يامراشقا باشلىدى. نەتىجىدە، ئۇلار ئىسلامدىن يىراقلىشىپ، ئىسلامىي قىممەت قاراشلىرىدىن ۋاز كېچىشكە، گۈزەل ئەخلاقلىرىدىن سۇغۇرۇلۇپ چىقىشقا باشلىدى. ئەقىدە جەھەتتە سەلەفىيلەر، ماتۇرىيدىيلەر ۋە ئەشئەرىيلەر كۆپ سانلىقنى ئىگىلىسىمۇ، قەدەرىيەلەر، خاۋارىجلار، ھىزبۇتتەھرىر ۋە ھەدىس ئىنكارچىلىرى دېگەندەك تۈرلۈك پىرقىلەر ۋە يەنە بىر قىسىم باتىل تەرىقەتلەرمۇ ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە كۆپىيىشكە ياكى بىخلىنىشقا باشلىدى. ھەتتا ئىلىمنى ئۇستازلاردىن ئالماي، ئۇدۇل كەلگەن كىتابتىن ئۆگىنىۋېلىپ، ئۆزىنى زاماننىڭ ئەللامىسى چاغلاپ، شاتۇتىدەك بىلجىرلايدىغانلارمۇ ئوتتۇرىغا چىقتى. ۋەتەنسىز قالغان بىچارە ئۇيغۇرلارنىڭ بۇ ھالىغا قارىغان كىشى ھەقىقەتەن ئېچىنماي قالمايدۇ.

خوش، ئۇنداقتا ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرى نېمە ئۈچۈن بۇنچىۋالا كۆپ پىرقىلەرگە بۆلۈنۈپ كېتىدۇ؟

ئەلۋەتتە، مىللەت خاراكتېرلىك بۇنداق چوڭ ھادىسىنىڭ كۆپلىگەن سەۋەبلىرى ۋە ئارقا كۆرۈنۈشلىرى ھەتتا بەزىدە پەردە ئارقىسىدا «قارا قوللىرى» بولىدۇ. لېكىن، مۇسۇلمانلارنىڭ كىچىكىدىنلا ساغلام ئەقىدە بىلەن مۇكەممەل قوراللانمىغانلىقى ھەمدە ئەقىدە مەسىلىلىرىگە بولغان تونۇشىنىڭ تولىمۇ يۈزەكىيلىكىنى ئاساسىي سەۋەبلەردىن بىرى دېيىشكە بولىدۇ. چۈنكى، ئىنسانغا كۆپ ھاللاردا ئۆسمۈرلۈك مەزگىللىرىدە مۇستەھكەم سىڭگەن ئەقىدە بىر ئۆمۈر ھەمراھ بولىدۇ. بۈگۈنكى كۈندە ئىسلام ئەقىدىسى ھەر تەرەپتىن قاتتىق ھۇجۇمغا ئۇچراۋاتىدۇ. شۇ ۋەجىدىن، مۇسۇلمانلىرىمىزنى بولۇپمۇ تۈرلۈك گۇمان ۋە تۇمانلار ئالدىدا گاڭگىراپ قېلىۋاتقان ياش - ئۆسمۈرلىرىمىزنى ساغلام ئەقىدە بىلەن قوراللاندۇرۇش نۆۋەتتىكى ئىنتايىن زۆرۈر خىزمەتلەردىن بىرى دېيىشكە بولىدۇ.

«ھەق يول» ناملىق ئۇشبۇ رىسالە كەڭ مۇسۇلمان ئاممىسىنىڭ ئىسلام ئەقىدىسىنىڭ ئانا مەسىلىلىرى بىلەن تونۇشۇپ، قەلبىدە مۇستەھكەم ئىمان ۋە ئېتىقاد تۇرغۇزۇشىغا ۋەسىلە بولۇش كۆزدە تۇتۇلۇپ قەلەمگە ئېلىندى. رىسالە دەرسلىك ماتېرىيالى قىلىش مەقسىتىدە تۈزۈلگەن بولغاچقا، ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىنىڭ ئانا مەسىلىلىرى ۋە بىر قىسىم قوشۇمچە مەسىلىلەر بەك كېڭەيتىلمەستىن ۋە ئىزاھات بېرىلمەستىن، يادلاشقا قولاي، ئىخچام شەكىلدە ئوتتۇرىغا قويۇلدى. ھەربىر جۈملە ئاستىدا نۇرغۇن مەنە ۋە قاراتمىلىققا ئىگە مەزمۇنلار يوشۇرۇنغان بولۇپ، بۇلارنى تەپسىلىي بايان قىلىپ، دەلىللىرى بىلەن چۈشەندۈرۈش پىشقان ئۇستازلارغا، قابىل مۇدەررىسلەرگە ۋە ساغلام ئەقىدىلىك دەۋەتچىلەرگە ھاۋالە قىلىندى.

ئاخىرىدا، بۇ رىسالىنى باشتىن – ئاخىر ئەستايىدىللىق بىلەن كۆرۈپ چىقىپ، قىممەتلىك پىكىر - تەكلىپلەرنى بەرگەن بارلىق ئۆلىمالارغا ھەمدە مۇھىم پىكىر - تەكلىپلەرنى بەرگەن بولسىمۇ، ئىسمىنىڭ تىلغا ئېلىنماسلىقىنى ئىختىيار قىلغان ئۆلىما قېرىنداشلىرىمغا ئالاھىدە رەھمەت ئېيتىمەن. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئىلىملىرىگە، ئەمەللىرىگە ۋە ئۆمۈرلىرىگە بەرىكەت ئاتا قىلسۇن، ئۇلارنى ئاخىرقى نەپەسلىرىگىچە ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلسۇن، ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىغا ھەتتا پۈتۈن ئىسلام دۇنياسىغا مەنپەئەتلىك، بەرىكەتلىك ئۆلىمالاردىن قىلسۇن!

_ مۇھەممەد ئەمىن بېشارەت

ئىسلام ئەقىدىسى ھەققىدە قىسقىچە ئىزاھات

ئەقىدە ـــ مەيلى ھەق ياكى باتىل بولسۇن، ئىنسان قىلچە شەك كەلتۈرمەستىن، جەزم قىلىپ ئىشەنگەن، ھېسسىي ياكى مەنىۋى نەرسىگە بېرىلگەن ئىسىمدۇر.

ئىسلام ئەقىدىسى ـــ ئاللاھ تائالانىڭ رۇبۇبىيىتىگە، ئۇلۇھىيىتىگە، ئىسىم – سۈپەتلىرىگە، پەرىشتىلىرىگە، كىتابلىرىغا، پەيغەمبەرلىرىگە، ئاخىرەت كۈنىگە، تەقدىرگە ۋە باشقا غەيبىياتلارغا شەك – شۈبھىسىز، كەسكىن ئىمان ئېيتىشتىن ئىبارەتتۇر.

ئەقىدە ئىلمىنىڭ مەنبەلىرى: قۇرئان كەرىم، ھەدىس ۋە سەلەف سالىھلارنىڭ ئىجماسى قاتارلىقلاردىن ئىبارەتتۇر. نەقلىي دەلىللەرگە ئۇيغۇن بولغان ئەقلىي دەلىللەر قوشۇمچە كۈچلەندۈرگۈچى دەلىل سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ، ئەمما ئەقلىي دەلىللەرگە تايىنىپلا بىرەر ئەقىدىنى ئىسپاتلىغىلى بولمايدۇ.

ئەقىدە ئىلمىنى ئۆگىنىشنىڭ ھۆكمى

ئەقىدە ئىلمىنى ئۆگىنىش ھەربىر ئەقلى - ھوشى جايىدا، بالاغەتكە يەتكەن مۇسۇلمان ئۈچۈن پەرز ئەين بولۇپ، ئۆگەنمىسە، مۇتلەق گۇناھكار بولىدۇ. چۈنكى، ئەقىدىسىز ئىمان بولمايدۇ، ئىمانسىز جەننەتكە كىرىش مۇمكىن بولمايدۇ.

ئەقىدە ئىلمىنىڭ ئەھمىيىتى

• ئەقىدە ئىلمى بارلىق ئىلىملەر ئىچىدە ئەڭ مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ. چۈنكى، بەندىگە ئۆگىنىش زۆرۈر بولغان تۇنجى ئىلىم ئەقىدە ئىلمىدۇر. مۇجمەل بولسىمۇ ئەقىدىسى بولمىغان كىشى مۇسۇلمان ھېسابلانمايدۇ.
• ئەقىدە ـــ ئىسلام دىنىنىڭ ئۇل - ئاساسى بولۇپ، ئۇلسىز بىنا بولمىغاندەك، ئەقىدىسىز ئىسلاممۇ بولمايدۇ.
• ئەقىدە ئىنسانىيەت ئىسلاھاتىنىڭ بىردىنبىر چىقىش يولى بولۇپ، ئىنسانىيەتنى پەقەت ساغلام ئەقىدىنىڭ تۈرتكىسىدىلا ئىسلاھ قىلغىلى بولىدۇ.
• ساغلام ئەقىدە ئەمەللەرنىڭ قوبۇل بولۇشىنىڭ ئالدىنقى شەرتىدۇر. شېرىك ياكى كۇپرى ئەقىدىسى ئۈستىگە قۇرۇلغان ھەرقانداق ئەمەل قىيامەت كۈنى ھېچنېمىگە ئەسقاتمايدۇ.
• ئەقىدە ئىنسانغا ئۆزىنى ۋە پەرۋەردىگارىنى تونۇتىدۇ. ئەقىدە بىلمىگەن كىشى پەرۋەردىگارىنى تونۇش ئۇياقتا تۇرسۇن، ئۆزىنىمۇ تونۇيالمايدۇ.
• ئەقىدە ئىنسانغا كائىناتنىڭ سىرلىرىنى بىلدۈرىدۇ، ئەقىدە بىلمىگەن كىشى كائىناتنى چۈشىنەلمەيدۇ.
• ئەقىدە ئىنسانغا مەۋجۇتلۇق سىرىنى يېشىپ بېرىدۇ.
• ئەقىدىسىز كىشىلەر دۇنياغا نېمە ئۈچۈن كەلگەنلىكىنى، كائىناتنىڭ نېمە ئۈچۈن يارىتىلغانلىقىنى، ۋەزىپىسىنىڭ نېمىلىكىنى بىلەلمەي، دۇنيادىن خۇددى ھايۋاندەك ياشاپلا ئۆتۈپ كېتىدۇ.
• ئەقىدە ئىنساننى پانىي ئالەمدىن باقىي ئالەمگە باغلايدۇ.
• ئەقىدە قەلبنىڭ ھاياتى بولۇپ، ئەقىدىسىز قەلب ئۆلۈك ھېسابلىنىدۇ.
• ئەقىدىلىك كىشى مەخلۇقاتلارنىڭ قۇللۇقىدىن قۇتۇلۇپ، بىر ئاللاھنىڭ قۇلىغا ئايلىنىدۇ. نەتىجىدە، ئۆزىنى ئەركىن، خۇشال - خۇرام، بەختلىك ھېس قىلىدۇ، ھەر دائىم ئۈمىدۋار بولىدۇ.
• ئەقىدە ئىنسانغا مەنىۋى كۈچ - قۇۋۋەت ئاتا قىلىدۇ، ئۆزىنى ھەر دائىم كۈچلۈك ھېس قىلىدۇ.
• ئەقىدە ئىنساننى شېرىكتىن ۋە كۇپرىلىقتىن ساقلاپ قالىدۇ. بۇلاردىن ساقلانغان كىشى دوزاختىن ساقلانغان بولىدۇ. دېمەك، ساغلام ئەقىدە جەننەتكە كىرىشنىڭ كاپالىتىدۇر.
• ئەقىدە ئىلىملىرى بىلەن مۇستەھكەم قوراللانغان كىشى تۈرلۈك شەك - شۈبھىلەردىن قوغدىنىشنى بىلىدۇ - دە، ئازغۇن پىكىرلەرنىڭ تەسىرىدىن ساقلىنىپ قالىدۇ.

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسى

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسى قۇرئان كەرىم ۋە سەھىھ ھەدىسلەرنى مەنبە قىلغان بىردىنبىر ساغلام ۋە توغرا ئەقىدە بولۇپ، ئۇ پەيغەمبەرلەر سەردارى مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋە ساھابىلەرنىڭ ھەمدە ئۇلارغا سەمىمىيلىك بىلەن ئەگەشكەن تابىئىنلار، بۈيۈك ئىماملار ۋە كاتتا ئۆلىمالارنىڭ ئەقىدىسىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. كۈچلۈك دەلىل ۋە مۇستەھكەم ئاساسقا ئىگە بولغان بۇ ئەقىدە ئۇزۇن ئەسىرلەر مابەينىدە تۈرلۈك پىرقىلەر ئارىسىدا مۇستەھكەم قەد كۆتۈرۈپ كەلمەكتە. شۇنداقلا نۇرغۇنلىغان بوران - چاپقۇنلارنى بېشىدىن ئۆتكۈزگەن بولسىمۇ، ھەقىقەت نۇرىنى قۇياش كەبى دۇنياغا چېچىپ، جاھالەت زۇلمەتلىرىنى يورۇتۇپ كەلمەكتە. بۇنىڭدىن كېيىنمۇ تاكى قىيامەتكە قەدەر پەقەت ئىسلام دۇنياسىغىلا ئەمەس، پۈتكۈل ئىنسانىيەت ئالەمىگە نۇر تاشلاپ ئۇلارنى ھىدايەت يولىغا باشلىغۇسى!

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىدىكىلەرنىڭ روشەن ئالاھىدىلىكلىرى

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىدىكىلەرنىڭ ئەقىدىسى مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىگە تۇتاشقان ساغلام مەنبەلىك ئەقىدە بولۇپ، ئۇلارنىڭ روشەن ئالاھىدىلىكلىرى تۆۋەندىكىچە:

• • ئۇلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ سۈننىتىنى چىڭ تۇتىدۇ، بىدئەتتىن ئۇزاق تۇرىدۇ.
  • ئۇلار ساھابىلەر، تابىئىنلار ۋە ئۇلارنىڭ يولىدا ماڭغان ھىدايەت ئىماملىرىنى ئۆزلىرىگە ئۈلگە قىلىدۇ.
  • ئۇلارنىڭ يولى قىيامەتكىچە داۋاملىشىدىغان يولدۇر.
  • ئۇلار قۇرئان ۋە ھەدىسكە چىڭ ئېسىلىدۇ.
  • ئۇلار ئايەت ۋە ھەدىسكە تامامەن تەسلىم بولىدۇ.
  • ئۇلار ئۆلىمالىرىغا ۋە رەھبەرلىرىگە ئىتائەت قىلىدۇ.
  • ئۇلار ئايەت ۋە ھەدىسنى چۈشىنىشتە سەلەف سالىھلارغا مۇراجىئەت قىلىدۇ.
  • ئۇلار ئاللاھ تائالاغا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە ئەگىشىدۇ، بىدئەت پەيدا قىلمايدۇ.
  • ئۇلار قۇرئان ۋە ھەدىس ئىلىملىرىگە ئەھمىيەت بېرىدۇ.
  • ئۇلار ئەقىدە ۋە ئەھكاملاردا ھەدىسنىمۇ دەلىل قىلىدۇ.
  • ئۇلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن باشقا بىرىنى خاتالىقتىن مەسۇم (گۇناھسىز) دەپ قارىمايدۇ.
  • ئۇلار بىرەر شەخسكە مۇتەئەسسىپلىك قىلمايدۇ؛ كىم بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، سۆزى قۇرئان ۋە ھەدىسكە ئۇيغۇن كەلسە، قوبۇل قىلىدۇ؛ ئۇيغۇن كەلمىسە، قوبۇل قىلمايدۇ.
  • ئۇلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنى بەكمۇ ياخشى كۆرىدۇ.
  • ئۇلار ئىسلامغا بىر پۈتۈن كىرىدۇ يەنى بەزىسىنى تاللاپ، بەزىسىنى شاللىمايدۇ.
  • ئۇلار ئىلگىرىكى سەلەف ئۆلىمالىرىنى ۋە ھىدايەت پېشۋالىرىنى تىللىمايدۇ.
  • ئۇلار مەسىلىلەردىن ھۆكۈم ۋە يەكۈن چىقىرىشتا مۇناسىۋەتلىك ئايەت ۋە ھەدىسلەرنى جەملەپ، ئەتراپلىق ھۆكۈم چىقىرىدۇ، دەلىللەرنى ئۆزئارا سوقۇشتۇرمايدۇ، بىرلەشتۈرۈپ چۈشىنىدۇ.
  • ئۇلار ھەم ئىلىمگە، ھەم ئىبادەتكە ئەھمىيەت بېرىدۇ. بىرىگە بېرىلىپ، يەنە بىرىنى تاشلىمايدۇ.
  • ئۇلار ھەم ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىدۇ، ھەم سەۋەبنى چىڭ تۇتىدۇ، ئىككىسىنى بىر - بىرىدىن ئايرىمايدۇ.
  • ئۇلار مال - دۇنياغا ھەددىدىن ئارتۇق بېرىلىپ كەتمەيدۇ، تەركىدۇنيامۇ بولۇۋالمايدۇ.
  • ئۇلار ئاللاھتىن قورقىدۇ، ھەم ياخشى كۆرىدۇ. قورقۇپ رەھمىتىدىن ئۈمىدىنى ئۈزمەيدۇ، ئۈمىدلىنىپ ئاسىيلىق قىلمايدۇ.
  • ئۇلار ئەقلىي دەلىلگە ھۆرمەت قىلىدۇ، ئەمما ئەقلىي دەلىل بىلەن نەقلىي دەلىل قارشىلىشىپ، بىرلەشتۈرۈش مۇمكىن بولمىغاندا، نەقلىي دەلىلنى ئەقلىي دەلىلدىن ئۈستۈن كۆرىدۇ.
  • ئۇلار ھەر ئىشتا ئادالەتنى ئاساس قىلىدۇ.
  • ئۇلار ئىلمىي ئامانەتكە رىئايە قىلىدۇ، ھەقنى ھەق، باتىلنى باتىل دەيدۇ، ھەق بىلەن باتىلنى بىر - بىرىگە ئارىلاشتۇرۇۋەتمەيدۇ، ھەق كىمدە بولسا، قوبۇل قىلىدۇ.
  • ئۇلار ئوتتۇراھال يول تۇتىدۇ، ئاشقۇنلۇق قىلىپ ھەقتىن ھالقىپ كەتمەيدۇ، سەل قاراپ ھەقنىڭ كەينىدە قالمايدۇ. ئۇلارنىڭ پۈتۈن پىرقىلەر ئارىسىدا تۇتقان يولى ئوتتۇراھال يولدۇر.
  • ئۇلار ئەقىدىنىڭ ئاساسلىق مەسىلىلىرىدە بىردەك يول تۇتىدۇ، ئىختىلاپ قىلىشمايدۇ.
  • ئۇلار مۇسۇلمانلارنىڭ ھەق ئۈستىدە بىرلىشىشىنى ياخشى كۆرىدۇ، بۇنىڭ ئۈچۈن قولىدىن كېلىشىچە تىرىشچانلىق كۆرسىتىدۇ.
  • ئۇلارنىڭ نەزەر دائىرىسى كەڭ، ئەپۇچان، مەرھەمەتلىكتۇر، قېرىنداشلىرىنىڭ ئۆزرىسىنى قوبۇل قىلىدۇ، ئاداۋەت قىلمايدۇ.
  • ئۇلار خاتالىقى كۆرسىتىپ بېرىلسە، ھەققە قايتىشتىن باش تارتمايدۇ.
  • ئۇلار گۈزەل ئەخلاقلىق بولۇشنى ئۆزىگە ئۆلچەم قىلىدۇ، ناچار ئىللەتلەردىن ئۇزاق تۇرىدۇ.
  • ئۇلار كىشىلەرنى ئىلىم - ھېكمەت، چىرايلىق نەسىھەت ۋە تۈرلۈك گۈزەل ئۇسلۇبلار بىلەن ئىسلام دىنىغا چاقىرىدۇ.

• ئۇلار كىشىلەرنىڭ ھىدايەت تېپىپ، جەننەتكە كىرىشىگە بەكمۇ ھېرىسمەن بولۇپ، ھېچكىمنىڭ دوزاخقا كىرىشىنى خالىمايدۇ، بار كۈچى بىلەن جەننەت يولىغا چاقىرىدۇ.
  • ئۇلار ئىنسانلار ئارىسىدا گۇناھ - مەئسىيەت يۈز بېرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا تىرىشىدۇ، پاساتچىلىقلارنى ئىسلاھ قىلىدۇ، ھەممە كىشى پاسىقلىشىپ يولدىن چىقىپ كەتسىمۇ، ھەق يولىدا مۇستەھكەم تۇرىدۇ، تەقۋالىقنى قولدىن بەرمەيدۇ.
  • ئۇلار ئاللاھ ئۈچۈن دوست تۇتىدۇ ۋە ئاللاھ ئۈچۈن دۈشمەن تۇتىدۇ.
  • ئۇلار مىللەتچىلىك، يۇرتۋازلىق، مەزھەپچىلىك، ئىرقۋازلىق قىلىشىپ بىر – بىرىگە دۈشمەنلىك قىلىشمايدۇ، بۇنداق قىلىشنى جاھىلىيەتنىڭ ئىشى دەپ قارايدۇ.
  • ئۇلارنىڭ ئەقىدىسى تۇراقلىق، مەيدانى مۇستەھكەمدۇر.
  • ئۇلار ئاللاھ يولىدا ھەممە نەرسىسىنى، ھەتتا جېنىنىمۇ پىدا قىلالايدۇ، دىنىنى ھەممىدىن ئۈستۈن بىلىدۇ.
  • ئۇلار قارشى پىكىر ياكى ئوخشىمىغان ئەقىدىدىكلەرنى ئورۇنسىز ۋە دەلىلسىز ھالدا كاپىر، پاسىق ياكى بىدئەتچى دەپ ھۆكۈم قىلمايدۇ، بولۇپمۇ تەكپىرچىلىكتىن بەكمۇ يىراق تۇرىدۇ.
  • ئۇلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ساھابىلىرىنى بەكمۇ ياخشى كۆرىدۇ، ئۇلار ھەققىدە دىلىنى ساغلام، تىلىنى پاك تۇتىدۇ. ئۇلارنى ئىنسانىيەت ئۈچۈن چىقىرىلغان «ئەڭ ياخشى ئۈممەت» دەپ قارايدۇ.
  • ئۇلارنىڭ ئەقىدىسى ئۇزاق ئەسىرلەردىن بېرى تۈرلۈك بوران -چاپقۇنلاردىن ساق - سالامەت چىققان، داۋالغۇش ۋە تېڭىرقاشتىن خالىي، يىلتىزى چوڭقۇر، مۇستەھكەم ئەقىدىدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن، ئۇلار ئۆز ئەقىدىسىنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەت سائادىتىگە ئېرىشتۈرەلەيدىغان ساغلام ئەقىدە ئىكەنلىكىگە جەزمەن ئىشىنىدۇ.
  • ئۇلار ئاڭلىغانلا خەۋەرگە ئىشەنمەستىن، ئېنىقلاپ قارار چىقىرىدۇ. باشقىلار ئۈستىدىن ئالدىراقسانلىق بىلەن ھۆكۈم چىقارمايدۇ.
  • ئۇلار ھەق يولىدا يەتكەن ئەزىيەتلەرگە سەۋر قىلىدۇ، جاپادىن قورقمايدۇ، يولىدىن قايتمايدۇ.
  • ئۇلار ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىدە بولغانلىقىدىن تولىمۇ مەمنۇندۇر، بۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلۇغ ئاللاھ تائالاغا چەكسىز ھەمدۇسانا ئېيتىدۇ.

ئەھلى سۈننەت ۋەلجامائەت ئەقىدىسىدىكىلەرنىڭ يول بەلگىلىرى