ئۇلارغا پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن يېڭى ئايەتلەر نازىل بولسىلا، ئۇلار مەنپەئەت ئالمايدىغان رەۋىشتە، بەلكى پەرۋاسىزلىق بىلەن مەسخىرە قىلغان ھالدا قۇلاق سالىدۇ.

﴿لَاهِيَةٗ قُلُوبُهُمۡۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ هَلۡ هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡۖ أَفَتَأۡتُونَ ٱلسِّحۡرَ وَأَنتُمۡ تُبۡصِرُونَ﴾ ٣

ئۇلار قۇرئانغا دىللىرى غاپىل ھالدا قۇلاق سالىدۇ. كاپىر بولۇش ئارقىلىق زالىم بولغانلار ئۆزئارا پىچىرلىشىپ دېيىشكەن سۆزلىرىنى يوشۇرۇپ مۇنداق دەيدۇ: ئۆزىنى پەيغەمبەر دەۋالغان بۇ كىشى پەقەت سىلەرگە ئوخشاش ئىنساندۇر، ئۇنىڭ سىلەردىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقى يوق. ئۇنىڭ ئېلىپ كەلگىنى سېھىر بولۇپ، سىلەر ئۇنىڭ ئۆزۈڭلارغا ئوخشاش ئاددىي بىر ئىنسان ئىكەنلىكىنى ھەمدە ئۇنىڭ ئېلىپ كەلگىنىنىڭ سېھىر ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ يەنە ئۇنىڭغا ئەگىشەمسىلەر؟

﴿قَالَ رَبِّي يَعۡلَمُ ٱلۡقَوۡلَ فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ﴾ ٤

پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام: پەرۋەردىگارىم سىلەرنىڭ مەخپىي قىلغان سۆزۈڭلارنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇ ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ئېيتىلغان ھەرقانداق سۆزنى بىلىدۇ، ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلىغۇچىدۇر، قىلغان ئىشلىرىنى بىلگۈچىدۇر، ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە قارىتا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ، دېدى.

﴿بَلۡ قَالُوٓاْ أَضۡغَٰثُ أَحۡلَٰمِۢ بَلِ ٱفۡتَرَىٰهُ بَلۡ هُوَ شَاعِرٞ فَلۡيَأۡتِنَا بِ‍َٔايَةٖ كَمَآ أُرۡسِلَ ٱلۡأَوَّلُونَ﴾ ٥

بەلكى، كاپىرلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن قۇرئان توغرىسىدا ئىككىلىنىپ: بەزىدە بۇ مۇھەممەدنىڭ قالايمىقان چۈشى بولۇپ، بۇنىڭ تەبىرى يوق، دېيىشسە، بەزىدە: ياق، قۇرئاننىڭ ئەسلى يوق، ئۇنى مۇھەممەد ئۆزى توقۇۋالغان، دېيىشتى. يەنە بەزىدە: مۇھەممەد شائىردۇر، ئەگەر ئۇ پەيغەمبەرلىك دەۋاسىدا راسچىل بولسا، بىزگە ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭكىگە ئوخشاش، يەنى ممۇسانىڭ ھاسىسى ۋە سالىھنىڭ تۆگىسىگە ئوخشاش بىرەر مۆجىزە كەلتۈرسۇن. دەرۋەقە، ئۇ پەيغەمبەرلەرمۇ مۆجىزە كەلتۈرگەن ئىدى، دېيىشتى.

﴿مَآ ءَامَنَتۡ قَبۡلَهُم مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَآۖ أَفَهُمۡ يُؤۡمِنُونَ﴾ ٦

مۇشۇ تەكلىپنى ئوتتۇرىغا قويغان كاپىرلاردىن ئىلگىرى ئۆتكەن كاپىرلارمۇ مۆجىزە چۈشۈرۈشنى تەلەپ قىلغان ئىدى، ئۇلارغا تەلىپى بويىچە مۆجىزىلەر كەلتۈرۈلگەندە ئىمان ئېيتماستىن، ئۇنى ئىنكار قىلىشقان، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنى ھالاك قىلىۋەتكەن ئىدۇق. شۇڭا ئەمدى (مۆجىزە كەلتۈرسەك) بۇلار ئىمان ئېيتارمۇ؟

﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ إِلَّا رِجَالٗا نُّوحِيٓ إِلَيۡهِمۡۖ فَسۡ‍َٔلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلذِّكۡرِ إِن كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ﴾ ٧

ئى پەيغەمبەر! سەندىن ئىلگىرى بىز پەقەت ئىنسانلاردىن ئەرلەرنىلا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇلارغا ۋەھىي قىلدۇق. بىز ئىنسانلارغا پەرىشتىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكىنىمىز يوق. ئەگەر بۇنى بىلمىسەڭلار، سىلەردىن ئىلگىرى كىتاب بېرىلگەنلەردىن سوراپ بېقىڭلار.

﴿وَمَا جَعَلۡنَٰهُمۡ جَسَدٗا لَّا يَأۡكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَمَا كَانُواْ خَٰلِدِينَ﴾ ٨

بىز ئۇلارغا ئەۋەتىدىغان پەيغەمبەرلەرنى تاماق يېمەيدىغان جەسەت قىلغىنىمىز يوق، بەلكى ئۇلارمۇ باشقا ئىنسانلارغا ئوخشاش يەيدۇ، ئىچىدۇ، ئۇلار دۇنيادا ئۆلمەي، مەڭگۈ ھايات قالىدىغان ئىش يوق.

﴿ثُمَّ صَدَقۡنَٰهُمُ ٱلۡوَعۡدَ فَأَنجَيۡنَٰهُمۡ وَمَن نَّشَآءُ وَأَهۡلَكۡنَا ٱلۡمُسۡرِفِينَ﴾ ٩

ئاندىن پەيغەمبەرلىرىمىزگە بەرگەن ۋەدىمىزنى ئىشقا ئاشۇردۇق، ئۇلارنى ۋە مۇئمىنلەرنى، يەنى ئۆزىمىز خالىغان كىشىلەرنى ھالاكەتتىن قۇتۇلدۇردۇق. ئاللاھقا كاپىر بولۇش ۋە گۇناھ - مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق چەكتىن ئاشقانلارنى ھالاك قىلدۇق.

﴿لَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ كِتَٰبٗا فِيهِ ذِكۡرُكُمۡۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ﴾ ١٠

ھەقىقەتەن بىز سىلەرگە قۇرئاننى نازىل قىلدۇق، ئەگەر سىلەر ئۇنىڭغا ئىشىنىپ، ئۇنىڭدىكى ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلساڭلار، ئۇنىڭدا سىلەرنىڭ شان - شەرىپىڭلار ۋە پەخرىڭلار بار. بۇنى چۈشەنمەمسىلەر؟ ئۇنداق بولغان ئىكەن، ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتىشقا ھەمدە ئۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان ھۆكۈملەرگە ئەمەل قىلىشقا ئالدىرىمامسىلەر؟

ئايەتلەردىن ئېلىنغان بەزى پايدىلار

قىيامەتنىڭ يېقىنلاشقانلىقى ئۇنىڭغا تەييارلىق قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ.

دىللارنىڭ ئويۇن - تاماشا بىلەن مەشغۇل بولۇشى ئۇنى ھەقتىن بۇرۇۋېتىدۇ.

ئاللاھنىىڭ ئىلمى بەندىلەردىن سادىر بولىدىغان ھەرقانداق گەپ - سۆز ۋە ئىش - ھەرىكەتنى تولۇق ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

مۇشرىكلارنىڭ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا تۇتقان پوزىتسىيەسىنىڭ خىلمۇخىل بولغانلىقى ئۇلارنىڭ قارارسىزلىق ۋە مۇقىمسىزلىق ئىچىدە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.

شەكسىزكى، ئاللاھ پەيغەمبەرلىرى ۋە مۇئمىنلەرنى كۈچەيتىش ۋە دۈشمەنلىرىگە قارشى ياردەم بېرىش ئارقىلىق ئۇلار بىلەن بىرگىدۇر.

قۇرئان كەرىم ئىمان ئېيتقان ۋە ئەمەل قىلغان كىشى ئۈچۈن ئىززەت ھەم شان - شەرەپتۇر.

﴿وَكَمۡ قَصَمۡنَا مِن قَرۡيَةٖ كَانَتۡ ظَالِمَةٗ وَأَنشَأۡنَا بَعۡدَهَا قَوۡمًا ءَاخَرِينَ﴾ ١١

بىز ئاھالىسى كۇپرىلىق بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان نۇرغۇن شەھەرلەرنى ھالاك قىلدۇق ۋە ئۇلاردىن كېيىن باشقا بىر قەۋمنى پەيدا قىلدۇق.

﴿فَلَمَّآ أَحَسُّواْ بَأۡسَنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَرۡكُضُونَ﴾ ١٢

ھالاك قىلىنغۇچىلار بىزنىڭ تەلتۆكۈس يوق قىلىۋېتىدىغان ئازابىمىزنى كۆرگەندە ھالاكەتتىن قورقۇپ كەنتلىرىدىن ئالدىراپ - تېنەپ قاچىدۇ.

﴿لَا تَرۡكُضُواْ وَٱرۡجِعُوٓاْ إِلَىٰ مَآ أُتۡرِفۡتُمۡ فِيهِ وَمَسَٰكِنِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡ‍َٔلُونَ﴾ ١٣

(پەرىشتىلەر) ئۇلارنى مەسخىرە قىلىپ: قاچماڭلار، باياشات تۇرمۇشۇڭلارغا ۋە ئېسىل تۇرالغۇلىرىڭلارغا قايتىڭلار، بەلكى سىلەر دۇنيايىڭلاردىن مەلۇم نەرسىدىن سورىلىشىڭلار مۇمكىن، دەيدۇ.

﴿قَالُواْ يَٰوَيۡلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ﴾ ١٤

ئۇ زالىملار ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئېتىراپ قىلىپ: ۋاي ئىسىت! بىز تۈگىشىپتۇق، ئاللاھقا كاپىر بولۇش بىلەن زالىملاردىن بوپتۇق، دېيىشتى.

﴿فَمَا زَالَت تِّلۡكَ دَعۡوَىٰهُمۡ حَتَّىٰ جَعَلۡنَٰهُمۡ حَصِيدًا خَٰمِدِينَ﴾ ١٥

ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى ئېتىراپ قىلىشىپ، ئۆزلىرىگە ھالاكەت تىلەپ دۇئا قىلىشنى تەكرارلىغىنىچە تۇرۇشتى. نىھايەت، بىز ئۇلارنى ئورالغان زىرائەتكە ئوخشاش ھەرىكەتسىز ئۆلۈكلەرگە ئايلاندۇرۇۋەتتۇق.

﴿وَمَا خَلَقۡنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا لَٰعِبِينَ﴾ ١٦

بىز ئاسماننى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى نەرسىلەرنى ئوينىشىپ، مەقسەتسىز ياراتمىدۇق، بەلكى ئۇلارنى قۇدىرىتىمىزنىڭ ئالامىتى قىلىپ ياراتتۇق.

﴿لَوۡ أَرَدۡنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهۡوٗا لَّٱتَّخَذۡنَٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَٰعِلِينَ﴾ ١٧

ئەگەر بىز ھەمراھ ياكى بالا قىلىۋالماقچى بولساق، ئەلۋەتتە ھۇزۇرىمىزدىكى نەرسىلەردىن قىلاتتۇق. بىز ئۇنىڭدىن پاك بولغانلىقىمىز ئۈچۈن ئۇنداق قىلمىدۇق.

﴿بَلۡ نَقۡذِفُ بِٱلۡحَقِّ عَلَى ٱلۡبَٰطِلِ فَيَدۡمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٞۚ وَلَكُمُ ٱلۡوَيۡلُ مِمَّا تَصِفُونَ﴾ ١٨

بىز پەيغەمبەرلىرىمىزگە ۋەھىي قىلغان ھەق بىلەن كاپىرلارنىڭ سەپسەتىلىرىنى نىشانغا ئالىمىز، نەتىجىدە ھەق سەپسەتىنى بەربات قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ سەپسەتلىرى توساتتىن يوقىلىپ كېتىدۇ. ئەي ئاللاھنىڭ خوتۇنى ۋە بالىسى بار دېگۈچىلەر! سىلەر ئاللاھنى نالايىق نەرسىلەر بىلەن سۈپەتلىگەنلىكىڭلار ئۈچۈن ھالاكەتكە مەھكۇم سىلەر.

خوتۇن ۋە بالا قىلىش ئېھتىياجدىن كېلىپ چىقىدىغان بولغاچقا، ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ مۇشۇ كائىناتنىڭ ئىگىسى ئىكەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ:

﴿وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَنۡ عِندَهُۥ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِهِۦ وَلَا يَسۡتَحۡسِرُونَ﴾ ١٩

ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى يېگانە ئاللاھنىڭ مۈلكىدۇر، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى پەرىشتىلەر ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشتىن تەكەببۇرلۇق قىلمايدۇ ۋە ئىبادەتتىن چارچاپمۇ قالمايدۇ.

﴿يُسَبِّحُونَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفۡتُرُونَ﴾ ٢٠

ئۇلار داۋاملىق ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىپ تۇرىدۇ، ھەرگىزمۇ زېرىكىپ قالمايدۇ.

﴿أَمِ ٱتَّخَذُوٓاْ ءَالِهَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ هُمۡ يُنشِرُونَ﴾ ٢١

بەلكى مۇشرىكلار ئاللاھنى قويۇپ ئۆلۈكلەرنى تىرىدۈرەلمەيدىغان نەرسىلەرنى ئىلاھ قىلىۋالدى، ئۇلار بۇ ئىشلارنى قىلىشتىن ئاجىز كېلىدىغان نەرسىگە قانداقمۇ چوقۇنىدۇ؟!

﴿لَوۡ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَاۚ فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلۡعَرۡشِ عَمَّا يَصِفُونَ﴾ ٢٢

ئەگەر ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا كۆپ ئىلاھلار بولسا ئىدى، ئىلاھلارنىڭ پادىشاھلىق كۈرىشى يۈز بېرىپ، ئەلۋەتتە ئاسمان - زېمىننىڭ تەرتىپى بۇزۇلۇپ كەتكەن بولاتتى. ئەمەلىيەت بۇنىڭ ئەكسىچە بولۇپ، ئەرشنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھ مۇشرىكلارنىڭ: ئۇنىڭ شېرىكلىرى بار دېگەن يالغانلىرىدىن پاكتۇر.

﴿لَا يُسۡ‍َٔلُ عَمَّا يَفۡعَلُ وَهُمۡ يُسۡ‍َٔلُونَ﴾ ٢٣

ئاللاھ تائالا پادىشاھلىقى ۋە ھۆكمىدە يەككە - يېگانىدۇر، ئاللاھ بېكىتكەن ۋە ھۆكۈم قىلغان ئىشلارنى ھېچكىم سۈرۈشتە قىلالمايدۇ. ئەكسىچە، ئۇ بەندىلىرىنىڭ قىلمىشلىرىنى سۈرۈشتە قىلىدۇ ھەمدە ئۇلارغا شۇ ئەمەللىرىگە يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىدۇ.

﴿أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗۖ قُلۡ هَاتُواْ بُرۡهَٰنَكُمۡۖ هَٰذَا ذِكۡرُ مَن مَّعِيَ وَذِكۡرُ مَن قَبۡلِيۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ٱلۡحَقَّۖ فَهُم مُّعۡرِضُونَ﴾ ٢٤

بەلكى، ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ باشقا مەبۇدلارنى ئىلاھ قىلىۋالدى. ئى پەيغەمبەر! بۇ مۇشرىكلارغا: مەبۇدلىرىڭلارنىڭ ئىبادەتكە لايىق ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل - پاكىتلىرىڭلارنى كەلتۈرۈڭلار. ماڭا نازىل قىلىنغان بۇ كىتاب ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرگە نازىل قىلىنغان كىتابلار بۇ ھەقتە سىلەرنىڭ پايداڭلارغا دەلىل بولمايدۇ. بەلكى، مۇشرىكلارنىڭ كۆپىنچىسى پەقەت نادانلىق ۋە تەقلىدچىلىككىلا تايىنىدۇ. دېمەك، ئۇلار ھەقنى قوبۇل قىلىشتىن يۈز ئۆرۈگۈچىدۇر.

ئايەتلەردىن ئېلىنغان بەزى پايدىلار

زۇلۇم جامائەتتىن بولسۇن ياكى شەخستىن بولسۇن، ھالاكەتنى كەلتۈرىدىغان ئامىلىدۇر.

ئاللاھ تائالا ھېچ نەرسىنى بىكار ياراتقىنى يوق، چۈنكى ئاللاھ تائالا بىكار ئىش قىلىشتىن پاكتۇر.

ھەقنىڭ غەلىبە قىلىشى ۋە سەپسەتىنىڭ يوق بولۇشى ئىلاھىي قانۇنىيەتتۇر.

شېرىك ئەقىدىسى تاناسىپ قائىدىسى بىلەن بەربات قىلىنىدۇ.

﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيٓ إِلَيۡهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعۡبُدُونِ﴾ ٢٥

ئى پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرى قانداق بىر پەيغەمبەر ئەۋەتسەك ئۇنىڭغا: مەندىن باشقا ئىبادەتكە لايىق ھېچ مەبۇد يوق، پەقەت ماڭىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ماڭا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەڭلار، دەپ ۋەھىي قىلدۇق.

﴿وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحۡمَٰنُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۚ بَلۡ عِبَادٞ مُّكۡرَمُونَ﴾ ٢٦

مۇشرىكلار: پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ قىزلىرىدۇر، دېيىشتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ يالغان - ياۋىداقلىرىدىن پاك ۋە مۇقەددەستۇر، بەلكى پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ ھۆرمەتلىك، يېقىن قۇللىرىدۇر.

﴿لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ﴾ ٢٧

ئۇلار پەرۋەردىگارىغا ئالدى بىلەن سۆز قىلمايدۇ، ئاللاھ بۇيرۇمىغۇچە گەپ قىلمايدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئىش قىلىدۇ، ئۇنىڭ بۇيرۇقىغا ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ.

﴿يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَلَا يَشۡفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرۡتَضَىٰ وَهُم مِّنۡ خَشۡيَتِهِۦ مُشۡفِقُونَ﴾ ٢٨

ئاللاھ ئۇلار قىلغان ۋە قىلماقچى بولغان ئىشلىرىنى بىلىپ تۇرىدۇ، ئۇلار پەقەت ئاللاھنىڭ ئىزنى بىلەن ئاللاھ رازى بولغانلارغىلا شاپائەت قىلالايدۇ، ئاللاھتىن قورققانلىقتىن ئېھتىيات بىلەن ئىش قىلىدۇ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇق ۋە چەكلىمىلىرىگە ھەرگىز خىلاپلىق قىلمايدۇ.

﴿۞وَمَن يَقُلۡ مِنۡهُمۡ إِنِّيٓ إِلَٰهٞ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجۡزِيهِ جَهَنَّمَۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلظَّٰلِمِينَ﴾ ٢٩

مۇبادا پەرىشتىلەردىن بىرەرسى: مەن ئاللاھتىن باشقا ئىلاھمەن دەيدىكەن، بىز چوقۇم ئۇنى شۇ سۆزىگە قارىتا قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابىغا دۇچار قىلىمىز، ئۇلار جەھەننەمدە مەڭگۈ قالىدۇ. كۇپرىلىق ۋە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلارنىمۇ مۇشۇنداق جازالايمىز.

﴿أَوَ لَمۡ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَنَّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ كَانَتَا رَتۡقٗا فَفَتَقۡنَٰهُمَاۖ وَجَعَلۡنَا مِنَ ٱلۡمَآءِ كُلَّ شَيۡءٍ حَيٍّۚ أَفَلَا يُؤۡمِنُونَ﴾ ٣٠

ئاللاھقا كاپىر بولغانلار ھەقىقەتەن ئاسمانلار بىلەن زېمىننىڭ ئەسلىدە بىر - بىرىگە تۇتاش بولۇپ، ئارىسىدا بوشلۇق يوقلۇقىنى ، ئاندىن ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتكەنلىكىمىزنى بىلمەمدۇ؟ بىز ئاسماندىن زېمىنغا چۈشكەن سۇدىن جانلىقلار ۋە ئۆسۈملۈكلەرنى پەيدا قىلدۇق. ئۇلار بۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىپ، يېگانە ئاللاھقا ئىمان ئېيتمامدۇ؟

﴿وَجَعَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ رَوَٰسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمۡ وَجَعَلۡنَا فِيهَا فِجَاجٗا سُبُلٗا لَّعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ﴾ ٣١

بىز زېمىننىڭ ئۈستىدىكىلەرنى تەۋرىتىپ قويماسلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭدا مۇستەھكەم تاغلارنى ياراتتۇق، ئۇلارنىڭ سەپەرلىرىدە كۆزلىگەن مەقسەتلىرىگە يېتىۋېلىشى ئۈچۈن ئۇنىڭدا يەنە كەڭرى يوللارنى بەرپا قىلدۇق.

﴿وَجَعَلۡنَا ٱلسَّمَآءَ سَقۡفٗا مَّحۡفُوظٗاۖ وَهُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهَا مُعۡرِضُونَ﴾ ٣٢

ئاسماننى تۈۋرۈكسىز، چۈشۈپ كەتمەيدىغان، بىخەتەر ئۆگزە قىلدۇق، ئوغرىلىقچە گەپ تىڭشىۋالىدىغانلاردىن مۇھاپىزەت قىلدۇق. مۇشرىكلار ئاسماندىكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دالالەت قىلىدىغان - قۇياش ۋە ئايغا ئوخشاش - ئالامەتلەردىن يۈز ئۆرۈگۈچىدۇر، ئۇلار ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئالمايدۇ.

﴿وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ فِي فَلَكٖ يَسۡبَحُونَ﴾ ٣٣

كېچىنى ئارام ئېلىش ئۈچۈن، كۈندۈزنى تىرىكچىلىك قىلىش ئۈچۈن ياراتقان، قۇياشنى كۈندۈزنىڭ، ئاينى كېچىنىڭ ئالامىتى قىلىپ ياراتقان زات يېگانە ئاللاھتۇر. قۇياش بىلەن ئاينىڭ ھەربىرى ئۆزلىرىگە ئائىت بولغان ئوربېتادا ئايلىنىپ تۇرىدۇ، ئۇلار ئۆز ئوربېتىسىدىن چەتنەپمۇ كەتمەيدۇ، قېيىپمۇ كەتمەيدۇ.

﴿وَمَا جَعَلۡنَا لِبَشَرٖ مِّن قَبۡلِكَ ٱلۡخُلۡدَۖ أَفَإِيْن مِّتَّ فَهُمُ ٱلۡخَٰلِدُونَ﴾ ٣٤

ئى پەيغەمبەر! سەندىن ئىلگىرىمۇ ھېچكىمنى بۇ دۇنيادا مەڭگۈ ياشايدىغان قىلغىنىمىز يوق. مۇبادا سېنىڭ بۇ دۇنيادىكى ئەجىلىڭ توشۇپ، ئۆلۈپ كەتسەڭ، ماۋۇلار سەندىن كېيىن مەڭگۈ قالامدۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق بولمايدۇ.

﴿كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَنَبۡلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلۡخَيۡرِ فِتۡنَةٗۖ وَإِلَيۡنَا تُرۡجَعُونَ﴾ ٣٥

مۇئمىن بولسۇن ياكى كاپىر بولسۇن، ھەربىر جان دۇنيادا چوقۇم ئۆلۈمنىڭ تەمىنى تېتىغۇچىدۇر. ئەي ئىنسانلار! بۇ دۇنيادا بىز سىلەرنى تۈرلۈك ئىشلارغا بۇيرۇش بىلەن ۋە نېمەت ۋە ئازابلار بىلەن سىنايمىز. ئاندىن سىلەر ئۆلگىنىڭلاردىن كېيىن باشقا بىرىنىڭ يېنىغا ئەمەس، بەلكى بىزنىڭ دەرگاھىمىزغا كېلىسىلەر، ئاندىن بىز سىلەرگە قىلغان ئەمەللىرىڭلارغا يارىشا جازا - مۇكاپات بېرىمىز.

ئايەتلەردىن ئېلىنغان بەزى پايدىلار

ئاللاھ تائالا بالىسى بولۇشتىن پاكتۇر.

پەرىشتىلەرنىڭ ئاللاھنىڭ نەزىرىدىكى ئورنى شۇكى، ھەقىقەتەن ئۇلار ئاللاھقا تائەت - ئىبادەت قىلىش ئۈچۈن يارىتىلغان بەندىلەر بولۇپ، ئۇلار ئەركەك ياكى چىشى دەپ سۈپەتلەنمەيدۇ، بەلكى ئۇلار ھۆرمەتلىك بەندىلەردۇر.

ئاسمانلار بىلەن زېمىن تەدرىجىيلىك قانۇنىيىتىگە ئاساسەن يارىتىلغان بولۇپ، دەسلەپتە بىر - بىرىگە تۇتاش ھالەتتە يارىتىلغان ئىدى. كېيىن بىز ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتتۇق.

سىناق يامانلىق بىلەن بولغىنىدەك ياخشىلىق بىلەنمۇ بولىدۇ.